اوجوبینیق و گئجه شری / سید حیدر بیات

ژوئیه 13, 2007 در 10:36 ب.ظ. | نوشته شده در فولکلور و ائل ادبیاتی, ادبیات, تاریخ | بیان دیدگاه

Ucubınıq və gecə şəri
اوشاق ایکن کیمسه‌نین بویونون اوجالیغینی منفی شکیلده تعریف ائدنده «ائله بیل اوجوبینیق‌دیر» یا «ائل بیل گئجه‌شری دیر» یا «اوجوبونوق کیمی» و «گئجه شری کیمی» دئییم‌لری ائشیتمیشدیم. حتی دئیه‌ردیلر اوجوبینیق ائله اوجا بوی ایمیش کی بیر قویونون باشینی کسیب سونرا اونو سونگوسونون باشینا تاخیب اوزادیب گؤیده گون کوره‌سینده پیشیره‌رمیش. بیر مشد اصغر عمی وارایدی دئییردی: «ایندی ده اوجوبینیغین بیر قیچی دورور، اونو میصیرده نیل دریاسی‌نین اوستونه آتیبلار و بیر کؤرپو کیمی اوندان قوللانیرلار!!!» بیر باشقاسی دا دئییردی «میصیر دؤولتی اونا بودجه آییریب و هر ایل او قیچ سومویوندن دوزلمیش کؤرپونو یاغلایارلار خاراب اولماسین». گئجه شری یه گلدیکده گئجه شری بیر اؤزوموزدن یئیی‌لره (اؤزوموزدن یئیی: جین، پری) اوخشار بلکه ده تخیلی بیر موجود اولمالی‌ایدی. دئدیکلره گؤره اونو گؤره‌ن چوخ اولموشدو، گئجه شری یالنیز گئجه گؤرونر، اینسانلارین یانینا دوشوب اونلار ایله گلر، هردن گئجه یاریسی سو سووارماقدان قاییدان اکینچی‌لری آغاجلار آراسیندان اونلر(səsləmək :ünləmək) و قورخودار. گئجه شری حاقدا ائشیتدیکلریم یالنیز بونلارایدی و سونرالار هئچ بیر ماحالدا و حتی هئچ بیر کیتابدا و یازی‌دا بیر شئی گؤره بیلمه‌دیم سانکی بو مسئله ائله بیزیم ماحالا بلکه ائله بیزیم کنده عایید اولموش بیر قونو اولا، یولداشلار بو حاقدا بیر شئی بیلسه‌لر قلمه آلمالارینی رجا ائدیرم.
اوجوبینیغا گلدیکده آمما قضیه فرق ائدیر. قورآندا حضرت موسایا حصر اولموش آیه‌لرده بنی اسرائیلین دیلیندن اوخویوروق: «فاذهب انت و ربک…» ماجرا بودور کی حضرت موسا بیر عمالقه‌نین شهرینه حمله ائتمک ایسته‌دیکده بنی‌اسرائیل اونونلا یولا گلمه‌ییب و دئییرلر: «سن تانرین ایله گئدیب اونلارلا دؤیوشون بیز بورادا اوتورموشوق» (مائده 24).
شهید مطهری‌نین یازدیغینا گؤره: «بو سؤز قورآندا نقل اولوندان سونرا پیغمبر زامانیندان بری یاشایان یهودیلرین باشینا قاخینج اولور و مسلمانلار اونلارا دئییرلر: سیز ائله بیر اولوس سوز (اولوس: ملت) کی دؤیوشدن قورخوب پیغمبرینیزین سؤزونه باخمادیز و یهودیلر ایسه بو سؤزه جاوابسیز قالمایالار دئدیلر: عمالیقه بیر عادی انسان دئییل‌دیرلر آخی، اونلار بئله اوجا بوی و وحشی اینسانلار ایدیلار، اونلارین ایچینده اوج بن عیناق وارایدی ….»
نه ایسه بو اوجوبینیق همن یهودیلرین قونداردیغی اوج بن عیناق‌دیر.
یازیقلار اولسون ائللریمیز «دومرول»، «تومروس»، «آلپ ارتونقا» کیمی اؤز تاریخی و افسانوی شخصیت‌لریمیزین یئرینه یهودیلرین و شعوبیلرین قونداردیغی «اوجوبینیق»، «روستم» و ها بوکیمی شخصیت‌لری منیمسه‌ییبلر.

——-
یازیدان سونرا: بو یازی‌نین سببی بو شکیل اولدو

Advertisements

نوشتن دیدگاه »

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

  1. اوجوبینیق بیز ده ده وار. «عوج بن عناق»ی ایلک دفعه «کشکول شیخ بهایی»ده اوخودوم. بیزده میللی قهرمانلاردیان یالنیز کوراوغلونون بیغلاری(سیبیللری) یاشاییر. «بیغلارینا باخ ائله بیل کوراوغلونون بیغلاریدیر» شکلینده…

  2. Hörmətli Bayat bəy,

    Sizin mahalda “gecə şərri” ad verdiyiniz varlığa Təbrizdə “al-arvadı” varlığı ilə birləşdirmək mümkün ola bilər (buna bəzən də əl-arvadı da deyilir). Bu sırada başqa bir varlıq da vardır ki, ona “küp qarısı” deyilir. Bu iki varlıq bir-birlərindən bambaşqadırlar. Al-arvadı əsatirə görə gecələr təzahür edər, lakin küp qarısı belənçi bir məhdudiyyətə məruz deyildir. Mənim yadımdadır ki, atam uşaqlıqda zarafat ilə bir uşağı qorxutmaq istəyəndə deyərdi: “al-arvadı, bu uşaq gələndə götür onu.” Nağıllar var ki, necə al-arvadı gəlib qadınların paltarlarını gecələr aparıb və öz əyləncələrində işlədərdilər. Buna görə də qadınlar patlarına iynə sancaqlardılar. Əlbəttə bunu cinlərə də nisbət verərlər. Mən bir yerdə al-arvadı kateqoriyası haqqında bir şeylər oxumuşam, lakin harada olduğu yadımda deyildir.

    Ən sonda bunu qeyd etməliyəm ki, bunlar hamısı qeyri-elmi təsəvvürlərdirlər. Mütaliə etməyə yararlıdırlar, lakin məncə bunlara inanmaq, mövhumata inanmaq deməkdir.
    Eynalı
    —-
    بیات: اؤنجه ده قئید ائتمه لی یم کی گئجه شری بلکه یانلیش اولا و دوزو گئجه شلی اولا. آمما بونلارین مووهومات اولدوقلارینا سیزینله راضیلاشیرام.
    آل آروادی یا گلدیکده بیلدی یینیز کیمی آل تورکجه میزده جین آنلامیندادیر و کاشغارلی ماحمود دیواندا اونو «ییل» کیمی قلمه آلیب دیر. زنگاندا «آل آپارمیش» دئییمی ده قیزلارا خیطاب ایشله‌نر.
    هر حالدا سؤز اینانماقدا دئییل بلکه ده اساس فولکلوروموزو بیر یئره توپلاماق دیر. فولکلورون زنگین لی یی ادبیاتدا و حتی علمی دیل یاراتماقدا بؤیوک رول اویناییر. اسفلرله بیزیم فولکلوروموزون چوخ اؤنملی قوللاری هله توپلانماییبدیر اونا گؤره ده مطالعه ده بورادا یارارلی اولماییر و یالنیز هر کیمسه اؤز منطقه سی نین فولکلورونو دقتله یازاندان سونرا او ماتریال لاراساسیندا چئشیدلی تحقیقات آپارماق امکانی یارانا بیلر. نه ایسه زحمت چکیب یازدیغینیزا گؤره و بو جیزما قارا یازیلارا اهمیت وئری یینیزه گؤره ساغ اولون.


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

وب‌نوشت روی وردپرس.کام.
Entries و دیدگاه‌ها feeds.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: