ترکان ایل قشقایی بهترین بافندگان گبه در ایران

ژانویه 9, 2008 در 10:18 ب.ظ. | نوشته شده در خبر و تحلیل | 2 دیدگاه

استان فارس از گذشته بسیار دور یكی از مهم ترین و بزرگ ترین مراكز ایل نشینی به شمار می‌رفت. ایلات قشقایی، خمسه، ممسنی و بختیاری به بافت گبه اشتغال داشتند و بهترین گبه‌ها كار تركان قشقایی فارس بوده كه در خارج از كشور از اعتبار خاصی برخوردار است.

به گزارش ميراث‌آريا(chtn) از جمله مراكز مهم بافت گبه می توان از دو گنبدان، باشت، آرو در شهرستان گچساران، تل گر، چشمه بلقیس، ده شیخ و چرام در شهرستان كهكیلویه از سراب تا ده علیا و ده سفلی و موردراز علیا و سفلی در شهرستان بویر احمد، برازجان و حوزه های روستایی شول و ده كهنه از استان بوشهر نام برد.
در خصوص كاربري عنوان گبه در كشور هاي ديگر در خارج از مرز هاي ايران و برخي از كشور هاي همجوار اين واژه يا مشابه آن شناخته شده است از جمله در عثماني(تركيه امروزي)نوعي زيرانداز وجود داشته كه به آن (كبه) گفته مي شود.

با اين وجود آنچه را كه عثمانيان گبه مي گفته اند با آنچه در ايران گبه شناخته مي شود، تفاوت بسياري دارد. به اين معنا كه نام كبه در عثماني به نوعي فرش هنري اطلاق مي شود كه پرز به آن وصل مي شود، اين واژه در زمان سلطان سليمان كاربرد داشت اما بعد ها به فراموشي سپرده شده است. علاوه بر عثماني، واژه گبه در كشمير هم كاربرد دارد منتها در اين ديار گبه به نوعي فرش كه هيچ ارتباطي با گبه ايران ندارد و نوعي تكه دوزي سوزن دوزي شده است، گفته مي شود.

گبه يا قاليچه‌خرسك گونه‌اي فرش از جنس قالي است كه معمولا در قطع قاليچه توسط عشاير و ايلات لر و قشقايي بافته مي‌شود و داراي پرزهاي بلند است.

در بافت گبه از تعداد پود بيشتري استفاده مي‌شود كه اين كار در نرمي گبه تاثير فراوان دارد. تعداد پود برخي از گبه‌ها گاهي از سه تا هشت پود در هر رج و بلندي پرزها گاهي تا يك سانتي متر هم مي‌رسد.

گبه در اندازه‌هاي مختلفي بافته مي‌شود كه عبارتند از: گبه در اندازه قاليچه، گبه در اندازه قالي، گبه پتويي و …

در بافت گبه كه به وسيله‌ پشم خودرنگ مخلوط با موي بز انجام مي‌شود، تفكيك رنگ از اهميت فوق‌العاده زيادي برخوردار است.

نخستين مرحله‌ كار گبه‌بافي همين امر است كه طي آن، گبه بافان و دست اندر كاران ابتدا پشمي را كه از دام‌هاي خودشان تامين شده و يا( در صورتي كه خانواده فاقد دام باشد) از ساير دامداران، دامپروران و عشاير خريداري كرده، به نسبت نوع رنگي كه دارند آن‌ها را كاملا تفكيك مي‌كنند.

اين پشم‌ها پس از شستشو، توسط زنان و دختران و به وسيله‌ي دوك‌هاي كوچك و قابل حمل ريسيده و تابيده مي‌شود.

بنابراين گزارش؛ گاهي نيز موي بزهاي عدني و پاكستاني را كه از تنوع رنگ فوق‌العاده زيادي برخوردار است با پشم گوسفند مخلوط كرده و به عنوان تار يا جهت دوخت سجاف‌ها مورد استفاده قرار مي‌دهند.

زمينه‌ گبه‌هاي توليدي مناطق مختلف ايران اكثرا داراي رنگ‌هاي روشن نظير سفيد، كرم يا شيري است و نقوش به رنگ‌هاي مشكي، قهوه‌ا‌يي، حنايي و… است.

گبه با كمك دارهاي قاليبافي افقي و به شيوه ي قالي بافته مي‌شود و بافندگان براي ايجاد نقوش بر روي فرآورده‌هاي خود در حين بافت از نقشه استفاده نمي‌كنند و بيشتر به طور ذهني به اين كار مي‌پردازند.

بيشتر گبه بافان يك يا چند طرح خاص را در ذهن داشته و در بافت آن داراي مهارت هستند ولي به طور كلي نقش اصلي گبه‌هاي ايراني را يك مربع مستطيل و يك رديف لوزي در وسط آن تشكيل مي‌دهد كه رئوس هر يك از لوزي‌ها، به رئوس لوزي‌هاي ديگر متصل است و در اصطلاح محلي «كم» ناميده مي‌شود.

علاوه بر اين، استفاده از نقوش بوته جقه و گل‌هاي مختلف به طريقه‌ي هندسي نيز جاي خاصي در گبه‌هاي توليدي توسط عشاير،روستانشينان و بافندگان شهري مناطق پيش گفته دارد.

گبه در اندازه‌هاي مختلف بافته مي‌شود و براي بافت هر تخته‌ي ‪۱۰۰ – ۲۰۰‬ سانتي متري آن همكاري يك ماهه‌ دو بافنده با روزي ‪ ۶‬ساعت كار الزامي است.

اين گزارش حاكيست؛ بافت گبه، همان گونه‌كه گفته شد با بهره‌گيري از پشم‌هاي خود رنگ انجام مي شود ولي گاهي بافندگان براي شفافيت بخشيدن به مواد اوليه مصرفي شان بر روي پشم‌هاي سفيد، شكري و كرم عمليات سفيد گري و بر روي پشم‌هاي قهوه‌اي و مشكي نيز عمليات رنگرزي انجام مي‌دهند و به وسيله‌ي پوست ميوه‌ي بلوط كه در اصطلاح محلي جفت ناميده مي‌شود، نوعي رنگ قهوه‌ايي‌متمايل به حنايي و با كمك پوست انار، زاج و رنگ آهن رنگ مشكي شفافي به وجود مي‌آورند.

قایناق

Advertisements

2 دیدگاه »

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

  1. […] ترکان ایل قشقایی بهترین بافندگان گبه در ایران گبه گونه‌اي فرش از جنس قالي است كه معمولا در قطع قاليچه توسط عشاير و ايلات قشقايي بافته مي‌شود […]

  2. بو شعر یادوما دوشدی
    بو بیر قشقایی شعر دیر:

    قیزلر قیزلر قیز خانی
    گونده توخیر یوز قالی
    قالیسینین قیراقی
    امام رضا چیراغی


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

ساخت یک وب‌گاه یا وب‌نوشت رایگان در وردپرس.کام.
Entries و دیدگاه‌ها feeds.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: